Auteur: Charisma Pical

BEYOND WALLS MAAKT PLAATS AAN TAFEL VOOR DE ONGENODE GAST

Zondagmiddag 21 maart vindt de eerste livestream editie LAWA KOPOT ’21 plaats in Museum Sophiahof, Den Haag. Als samenwerkingspartner is Beyond Walls verantwoordelijk voor het programmaconcept en de uitvoerende productie van het evenement.

Beyond Walls is een onafhankelijk collectief bestaande uit culturele professionals, academici en (beeld) kunstenaars. Om kennis te maken gaan we in gesprek met twee teamleaden, Suzanne Rastovac en Glenda Pattipeilohy. Rastovac is historica, curator en tevens mede-oprichter van Beyond Walls. Glenda Pattipeilohy werkt als co-curator en event producer, haar volgers op social media zullen haar vooral kennen als ‘educator’ Juf Glen.

Suzanne Rastovac (links) en Glenda Pattipeilohy (rechts)

Suzanne en Glenda hebben met als werk hun doel om kritische, collectieve bewustwording te stimuleren, zowel in institutionele ruimten als binnen diaspora gemeenschappen.

Beyond Walls gaat voorbij aan de metaforische muren die bepalen dat iets binnen een grens, of beter gezegd binnen de ‘norm’ valt en daarom van culturele waarde is. Ook stelt het collectief kritische vragen aan de makers en bewakers van deze muren – waarom bepalen zij wat onder cultureel erfgoed en (kunst)geschiedenis valt? Zéker als de historische werken tot een diaspora gemeenschap toebehoren.

Ook wil Beyond Walls het intellectuele debat rondom koloniaal erfgoed toegankelijk maken voor een breder publiek, buiten de randstad, als ook de mensen over wie het gaat. Zodat meer mensen inhoudelijk kunnen meepraten en herkenning vinden. 

Beyond Walls bevraagt de norm

Kolonialisme wordt ten onrechte bestempeld als iets ‘dat al zo lang geleden is gebeurd’. Koloniale, stereotype denkbeelden werken nog steeds door in beleidsbesluiten van musea-, onderwijs- en overheidsinstellingen.

Het Moluks Historisch Museum en Beyond Walls vinden elkaar in het doorbreken van stereotype beelden. Molukkers worden in de media en in de geschiedschrijving nog steeds vaak gereduceerd tot stereotypen, met stigmatisering als gevolg. Denk aan vooroordelen dat ‘alle Molukkers treinkapers zijn’ of affiniteit hebben voor motorbendes.

In het kader van 70 jaar Molukkers in Nederland organiseert het MHM de wisselexpositie Ikat. Van maart tot en met november 2021 exposeert iedere maand een kunstenaar-duo van Molukse afkomst of met een Molukse connectie. Met hun werk laten ze zien wat het voor hen betekent om Moluks te zijn in Nederland. De gekoppelde kunstenaars zijn ieder van een andere generatie, beoefenen verschillende disciplines en belichten met hun eigen visie de veelzijdigheid van de Molukse gemeenschap.

Beyond Walls deelt het streven met het MHM om bij te dragen aan een veelzijdige beeldvorming, dat recht doet aan de diversiteit binnen de Molukse gemeenschap. Tijdens de livestream uitzending zal meerdere keren worden geschakeld naar live opnames in een aantal Molukse wijken. Vooraf aan de opnames gaat Beyond Walls op locatiebezoek om samen met de bewoners tot een item te komen, waarin door mensen zelf aan het woord komen. Zodat de bewoners van de wijken zich gerepresenteerd voelen. “Dat hopen we te bereiken, met het besef dat wij ook nooit volledig kunnen zijn,” vult Suzanne aan.

Suzanne en Glenda gaan ook het gesprek aan met beleidsmakers van culturele instellingen. Met als doel ze bewust te maken van hun bevoorrechte positie en ze kritisch te laten reflecteren op het witte, eenzijdige perspectief.

In hun werk zien Suzanne en Glenda dat witte mensen vaak denken dat ze een onbevooroordeelde positie innemen op het gebied van cultureel erfgoed, omdat ze er geen persoonlijke binding mee hebben.”[witte] mensen hebben zelf niet door dat hun perspectief politiek [gekleurd] is, omdat zij de culturele norm zijn,” concludeert Suzanne.

Nederland meest trotse EU-land op koloniale verleden

In maart 2020 maakte het Britse onderzoeksbureau YouGov de uitkomsten bekend van een internationaal opinieonderzoek over hoe Europeanen zich voelen over hun koloniale verleden. Precies 50% van de Nederlandse ondervraagden noemde het koloniale verleden ‘iets om trots op te zijn,’ 26% van de Nederlanders zou nog graag zijn kolonies willen hebben. Slechts 6% vindt het koloniaal verleden iets om zich voor te schamen. Van alle ondervraagde Europese landen is Nederland  het meest trots is op zijn koloniale verleden.

De cijfers laten zien dat de koloniale cultuur in Nederland nog steeds leeft. Weliswaar heeft het zijn koloniën niet meer en zijn we inmiddels een paar generaties verder. Toch zijn de koloniale denkbeelden van toen zijn nog steeds aanwezig.

Culturele instellingen zoals musea en archieven bepalen voor een groot deel wat cultureel erfgoed is, hoe het wordt bewaard en in welke context het dient te worden begrepen. Het probleem van Moluks erfgoed beschouwen vanuit een koloniaal perspectief, is dat met behulp van ‘ons’ cultureel erfgoed het verhaal van wit Nederland wordt verteld. Moluks verhalen blijven onderbelicht met als risico dat ze op langere termijn verloren kunnen gaan.

Daarom is het goed om ook kritisch te kijken naar hoe koloniale denkbeelden in dit soort instituten nog van kracht zijn. Dit doet het Moluks Historisch Museum samen partners zoals Beyond Walls.

Plaatsmaken aan tafel

In 1979 exposeerde de Amerikaanse kunstenaar Judy Chicago het iconisch feministische installatiekunstwerk The Dinner Party. Het is een momument voor 39 mythische, historische en beroemde vrouwen. Drie tafels zijn in eendriehoek geplaatst, op die manier zit niemand aan het hoofd. In de vloertegels worden 999 andere vrouwen geëerd.

The Dinner Party (1979), Judy Chicago

The Dinner Party geeft vrouwen letterlijk en figuurlijk een plek aan tafel. Het kunstwerk claimt toegang voor vrouwen tot intellectuele ruimten die eerder uitsluitend door en voor mannen werden gemaakt, maar die niet enkel tot alleen hen behoren.

Guess Who’s Coming to Dinner Too? (2019) is een solotentoonstelling en sociaal monument van kunstenaar en activist Patricia Kaersenhout.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is large_PatriciaKaersenhout-9907-1024x691.jpgGuess Who’s Coming To Dinner Too? (2019), Patricia Kaersenhout

Ter ‘aanvulling’ op The Dinner Party maakte ze een tafel die exclusief bestaat zwarte vrouwen en vrouwen van kleur, vrouwen die vochten én vechten tegen het kolonialisme en tegen racisme, en naar onderdrukking door het patriarchaat. Kaersenhout: ‘Veel vrouwen zijn letterlijk weggevaagd, hun lichamen vernietigd opdat ze geen heldinnenstatus zouden krijgen.’

Nu kun je je afvragen: Wat hebben Judy Chicago, Patricia Kaersenhout en Beyond Walls met elkaar te maken?

Alledrie wachten niet tot ze worden uitgenodigd om een plekje aan tafel te bemachtigen. Ze maken zelf een tafel ter ere van de mensen die eerder niet uitgenodigd werden maar wél een plek verdienen aan de tafel waar belangrijke besluiten worden gemaakt. Aan diezelfde tafel worden mensen uitgenodigd om deel te nemen aan het gesprek. 

In de culturele sector betekent dat concreet; als er een expositie wordt samengesteld over mensen van kleur, dan zijn mensen van kleur betrokken in iedere laag van de organisatie, gedurende het hele traject. Alleen dan kunnen mensen van kleur herkenning vinden en wordt er recht gedaan aan de veelzijdigheid van een gemeenschap.

Moluks Historisch Museum x Beyond Walls

Het Moluks Historisch Museum en Beyond Walls delen de ambitie om 21 maart a.s. een safe space voor dialoog te creëren. Suzanne heeft hoge ambities met het evenement: “Ik hoop dat mensen uit de Molukse gemeenschap zich gerepresenteerd voelen en dat het programma recht doen aan de diversiteit binnen de gemeenschap. En dat de uitzending bijdraagt aan een veelzijdiger beeld op de geschiedenis en de hedendaagse contact.” Met LAWA KOPOT richt ze zich ook tot de mensen buiten de Molukse gemeenschap, de witte Nederlanders. Met als doel om deze groep aan te spreken op hun verantwoordelijkheid binnen de gedeelde geschiedenis. Nederland staat niet buiten de Molukse geschiedenis, het maakt er deel van uit.

Glenda’s ambitie is enerzijds het versterken van het gemeenschapsgevoel onder Molukkers, door een uitzending te maken door en voor de Molukse gemeenschap: “Je weet toch, satu gandong, en niet alleen op de dansvloer #maribaikooo!” 

Tegelijkertijd hoopt ze ook een inclusief perspectief mee te geven op de eigen gemeenschap én daarbuiten. Door ook in gesprek te gaan met andere gemeenschappen om van elkaar te leren. En met liefde en respect met elkaar om te gaan, zodat er geen plek is om  op dezelfde manier buiten te sluiten zoals de Molukse gemeenschap dat zelf ook heeft meegemaakt. 

Het programma van LAWA KOPOT ’21 wordt in de loop van de maand bekend gemaakt via museum-maluku.nl en de social kanalen.

Lawa Kopot 2021 #IKBENHIER #IAMHERE #BETADISINI Campagne

Wat pak je in als je morgen naar de andere kant van de wereld zou vertrekken met maar één koffer? Zonder enig idee hoe het daar is? Wat neem je sowieso mee? Wat laat je juist achter? Het Moluks Historisch Museum nodigt je uit om tussen 20 februari en 21 maart in gedachten mee reizen met alle Molukkers die in de vorige eeuw een levensveranderende reis maakten. 

Hoe? 

1. Ga naar museum-maluku.nl om te ontdekken waar je de posters in de buurt kan ophalen of bestellen.

2. Plak vanaf 20 februari de Lawa Kopot Poster op een zichtbare plek voor je  raam.

3. Zet je koffer klaar.

4. Plak de Kalender Poster in de buurt van je koffer en pak elke dag iets in dat je lief is. Eenmaal ingepakt is  het item onderweg en kun je het even niet gebruiken.

5. Streep op de kalenderposter de dag door en schrijf of teken wat in je opkomt.

6. Maak  zoveel mogelijk foto’s of video’s en deel ze met #IKBENHIER #IAMHERE #BETADISINI op social media.

Op zondagmiddag 21 maart a.s. komen we samen aan en pakken we uit tijdens de livestream uitzending.

LAWA KOPOT 2021 Livestream Uitzending 21-03


Zaterdag 21 maart is het 70 jaar geleden dat grote groepen Molukse gezinnen aankwamen in de havens van Amsterdam en Rotterdam. Het Moluks Historisch Museum grijpt dit jubileum aan voor de livestream uitzending Lawa Kopot op 21 maart, waarin Molukkers als veelzijdige gemeenschap worden belicht. Het museum blikt samen met gasten terug op het gedeelde verleden. Daarnaast delen jonge Molukse artiesten en sprekers wat ze belangrijk vinden om over te dragen aan cultureel erfgoed, en wat ze liever achterlaten. Met de uitzending wil het museum de collectieve kennis over de geschiedenis en het heden verbreden en verbeteren waar nodig. Alle live-onderdelen zijn gekoppeld aan thema’s als educatie, innovatie, internationalisering en community building. Tot slot onthult het museum ook zijn nieuwe naam en programmering.

Vanaf dit jaar host het Moluks Historisch Museum jaarlijks  een livestream waarin de weg van Molukkers, jong en oud, in Nederland wordt belicht — of beter gezegd verlicht. De naam Lawa Kopot refereert aan het eeuwenoude lied dat je zingt voor de vuurvliegjes, zodat ze op donkere dagen de weg voor je verlichten. Een weg die door jongere generaties nog steeds wordt gebaand.

Op 21 maart vlieg je tijdens de livestream van het Sophiahof in Den Haag, via Rotterdam naar Ambon, van wijk naar wijk, terug in de tijd om te landen op gedeelde toekomstdromen. Verwacht vuurvlieg perspectief op de afgelopen decennia, tafelgesprekken met bekende en minder gezichten over onder andere bewustzijn, beeldvorming en media — maar ook live performances met muziek, dans en spoken word. Wie, wat, wanneer precies ontdek je de komende maand op museum maluku.nl en de socials.


Sophialaan 10, 2514 JR Den Haag
070-2005065
info@museum-maluku.nl